B3. Jazz- en Popmuziek in de 20ste eeuw

 

Jazz (jazzmuziek) 

is een muziekstijl die rond 1900 in Amerika ontstond in New Orleans uit een mengeling van volksmuziek, blues, negrospirituals, ragtime, Franse marsmuziek en klassieke muziek. De Afrikanen die als slaven naar Amerika gebracht werden, brachten hun traditionele, sterk ritmische muziek mee. Die muziek was gebaseerd op een vijftonige toonladder (bijvoorbeeld c–es–f–g–bes). Op de plantages werkende slaven ontwikkelden een zangstijl die uitmondde in de blues. In New Orleans speelden percussiebands op straat waarop de zwarte bevolking danste ('Congo Square'). Muzikanten in kroegen en bordelen maakten gebruik van muzikale elementen uit de Europese klassieke muziek en voegden deze toe aan de basis van de 'plantagezang'. In de 'Honky Tonks' klonk ragtime. Rond 1900 wordt een goedwerkende combinatie van instrumenten gevonden om blues en ragtime te spelen; instrumenten die gemakkelijker beschikbaar waren vanuit de fanfare en voldoende geluid voortbrachten zoals saxofoon, trompet, trombone en klarinet en tuba. Binnenshuis was de piano al bekend. Als ritme-instrument werd behalve slagwerk ook de banjo gebruikt die naast harmonie ook een duidelijk ritme kan voortbrengen.

Met deze bands werden blues en ragtime gespeeld en kregen de musici de ruimte om te improviseren en zo de expressie te versterken. In de wijk Storyville van New Orleans was zoveel belangstelling dat muzikanten genoeg geld konden verdienen om van te leven, waardoor de ontwikkeling van deze muziek steeds sneller ging. Na 1917 verplaatsten de muzikanten zich naar elders - met name naar Chicago - nadat de overheid de wilde taferelen in Storyville verbood. De New Orleans Jazz-stijlperiode was begonnen en breidde zich uit.

De naam jazz komt van het niet meer bestaande woord jass, waarmee de seksuele daad op een platvloerse manier werd aangeduid. Jazz was een symptoom van de glorieuze bevrijding van de knellende banden van de moraal. Het ontstond in de sloppenwijken en werd voornamelijk ontwikkeld voor gebruik in bordelen; het ene bordeel probeerde het andere af te troeven met de beste jazzband.

Nergens speelt improvisatie zo’n grote rol als in jazzmuziek. Jazzmuziek is 'muziek van het moment' – er worden op elk moment nieuwe muzikale keuzes gemaakt - waardoor een persoonlijke en intensieve muziekbeleving ontstaat. In klassieke muziek en popmuziek is deze eigenschap nagenoeg afwezig.

Vanuit New Orleans werd de Creole Jazz Band van Joe "King" Oliver beroemd, met daarin de trompettist Louis Armstrong. Louis Armstrong maakte vanaf 1925 opnamen met zijn formaties 'Hot Five' en 'Hot Seven': “klassieke” jazzmuziek. De jazz maakte een snelle vormontwikkeling door: vanaf 1930 swing, vanaf 1940 bebop, vanaf 1950 Cooljazz (Miles Davis, Thelonious Monk), van 1960 Free Jazz.

Sinti-gitaris Django Reinhardt met zijn 'Hot Club de France' heeft door zijn zigeuneroorsprong een typisch Europese bijdrage aan de geschiedenis van de jazz heeft geleverd.

 

Bop of bebop

muziekstijl met complexe ritmes en harmonieŽn die een dominante positie innemen. Vaak wordt een thema gespeeld, waarna alle instrumentalisten de kans krijgen te soleren en met het thematisch materiaal aan de slag te gaan, wat mooi tot leven komt bij een dynamische samenwerking met de andere muzikanten. Op een gegeven moment keert het thema weer terug, soms in gewijzigde vorm. De traditionele bezetting van een bebopband bestaat uit een saxofonist en/of trompettist, een pianist, een drummer en een bassist. De nadruk ligt op virtuositeit, harmonische complexiteit en tempowisselingen. Teksten zijn altijd scat vocal zoals be-bob-a-lula of shoe-be-do-wah. De maat is 'in vieren'

De ontwikkeling van de bebop vond tijdens en na de Tweede Wereldoorlog plaats in New York en Los Angeles. Tot ongeveer 1960 was bebop een toonaangevende jazzstijl;

Belangrijke bebopmuzikanten zijn Charlie ParkerDizzy GillespieThelonious Monk, Bud Powell, Oscar Peterson, Charles Mingus, Max Roach en Miles Davis.

 

Hardbop 

jazzstijl die in het verlengde ligt van de bebop (bop) muziek. Hardbop vermengt invloeden uit rhythm and blues, gospelmuziek en blues met bebopjazz. Hardbop werd ontwikkeld tijdens de jaren vijftig en zestig en was ook het meest populair tijdens die periode.

De baspartijen zijn meer gevarieerd dan in de bebop. De bedoeling van hardbop was toegankelijker te zijn voor een publiek dat bebop niet kende, of niet echt open stond voor bebop.

Bekende voorbeelden van hardbopmuzikanten zijn Cannonball AdderleyArt Blakey, Clifford Brown, Donald Byrd, Sonny Clark, John Coltrane, Lou Donaldson, Miles Davis, Kenny Drew, Benny Golson, Dexter Gordon, Joe Henderson, Andrew Hill, Freddie Hubbard, Jackie McLean, Charles Mingus, Blue Mitchell, Hank Mobley, Thelonious Monk, Lee Morgan, Sonny Rollins en Horace Silver.

Uit de hardbop ontstond Soul jazz .

 

Soul jazz 

een jazzstijl met sterke invloeden van blues, soul, gospel and rhythm and blues, gespeeld in kleine bezetting, vaak als orgeltrio met een Hammondorgel. Soul jazz is een stijl die in de late vijftiger jaren van de vorige eeuw uit de hard bop groeide.

Vertegenwoordigers van souljazz: Cannonball Adderley, The Crusaders,

 

Latin jazz combineert Latijns-Amerikaanse ritmes met jazz

Braziliaanse Latin jazz omvat bossanova of samba.

Afro-Cubaanse jazz omvat salsamerengue, Cubaanse son , mambo en chachacha.

 

Countrymuziek,

verzamelnaam voor verschillende Amerikaanse muziekstijlen, ontstaan op het platteland in het zuidelijke deel van de Verenigde Staten. Countrymuziek heeft zijn wortels in de Amerikaanse volksmuziek heeft. Countrymuziek wordt gemaakt door door een zanger(es), begeleid door steel gitaar viool en akoestische gitaar, later ook elektrische gitaar en drums.

In 1925 werd er een radiostation in Nashville opgericht door de verzekeringsmaatschappij, National Life & Accident Insurance Company. Het station zond veel shows en muziek uit van plaatselijke fiddlers, zangers en muzikanten en had een belangrijk aandeel in de ontwikkeling en verspreiding van de countrymuziek. .

De eerste countrymuziekplaat was van Jimmie Rodgers, de Father of Country Music, voor Victor Records op 1 augustus 1927 in Bristol, Virginia. Een van de meest invloedrijke groepen was de Carter Family. Hun eerste opname was ook in 1927, en hun laatste in de oorspronkelijkein 1941 en in die veertien jaren hebben ze meer dan 250 nummers op de plaat uitgebracht.

Nashville bleef het centrum van de country en western. Bekende namen: Hank Williams, vanaf 1949, Dolly Parton, in Europa de Vlaamse variťtť-pionier Bobbejaan Schoepen, vanaf 1948.

 

Rhythm-and-blues (R&B)

ontstond in de Afro-Amerikaanse cultuur in de jaren 1940.

In 1948 werd de term Rhythm-and-blues voor het eerst gebruikt door Jerry Wexler van Billboard magazine

Zanger-gitarist John Lee Hooker was een van de grondleggers van rhythm-and-blues. Uit de oudere delta blues en talking blues ontwikkelde hij een eigenzinnige stijl.

Ook jazzmuzikanten speelden rhythm-and-blues, zoals de swingbands van Jay McShann, Tiny Bradshaw and Johnny Otis. Count Basie had wekelijks een rhythm-and-blues-live-uitzending vanuit Harlem.

Overlappend met andere genres ontwikkelde rhythm-and-blues regionale specialisaties.

Fats Domino en Jimmy Preston waren wegbereiders van de rock-'n-roll, een stijl die in de jaren vijftig uit onder meer de rhythm-and-blues ontstond. Andere zwarte rock-and-rollzangers waren Chuck Berry en Little Richard. In de vroege jaren zestig maakte de hucklebuck en de populair,

Twee dansstijlen in de zestiger jaren die dicht aanleunden bij rhythm-and-blues en rock-'n-roll waren de hucklebuck en de twist (Chubby Checker)

In de jaren zestig raakten Europese popgroepen beÔnvloed door rhythm-and-blues. The Rolling Stones noemden zichzelf naar het liedje Rollin' Stone van rhythm-and-blueszanger Muddy Waters, ze bewonderden John Lee Hooker en Bo Diddley, en ze coverden Harlem Shuffle van het rhythm-and-bluesduo Bob and Earl. Andere voorbeelden zijn de popgroepen The Animals en TheWho.

Na 1970 was rhythm-and-blues in de strikte zin over zijn hoogtepunt, maar de benaming bleef bestaan in de ruimere zin van popmuziek met Afro-Amerikaanse wortels in het algemeen.

 

Popmuziek

is een afkorting van 'populaire muziek'. Popmuziek is een culturele verworvenheid na de Tweede Wereldoorlog, waarin cultuur gemeengoed kon worden voor iedereen, door verbetering en beschikbaarheid van technologie.

In eerste instantie (in de jaren vijftig) was popmuziek de uitingsvorm voor jongeren. Muziekinstrumenten zijn elektrische gitaar, basgitaar, drums en synthesizer.

Chuck Berry en Bo Diddley vormden de blues om tot een snellere variant en zo ontstonden de rock-'n-roll en de rhythm-and-blues..

Elvis Presley gebruikte voor het eerst het medium televisie als een verlengde van het traditionele podium. Zijn bekendheid en populariteit namen voor die tijd ongekende vormen aan. Er was een popidool geboren, waar de jeugd zich aan spiegelde en zich aan optrok. Andere popidolen: The Beatles (Beatle-Mania); Michael Jackson (Michael-Mania). In de jaren zestig waren er optedens in kleine zalen met enkele honderden mensen. In de jaren zeventig werden er stadions afgehuurd voor grootschalige wereldtournees en het muziekfestival deed zijn intrede; Woodstock is een beroemd vroeg voorbeeld.

 

Folk 

muziekgenre, in de jaren vijftig opgekomen, van oorspronkelijk Engelstalige traditionele muziek. Belangrijk kenmerk is het gebruik van traditionele muziekinstrumenten zoals viool, tin-whistle, banjo, accordeon (of trekharmonica) en dergelijke.

Bekende folkartiesten: Bob Dylan, Joan BaezPet Seeger.

Het genre is verwant aan singer/songwriter-muziek, blues en country en wordt vaak akoestisch en niet elektrisch versterkt uitgevoerd.

In Nederland is Folkwoods een bekend folkfestival, ieder tweede weekend van augustus. Nederlandse folkgroepen:Doe Maar, Pater Moeskroen, Ygdrassil, Rowwen HŤze.

 

Rock-'n-roll (rock and roll)

muziekstijl in de popmuziek die in Verenigde Staten vanaf 1950 begon.

Kenmerken: sterke afterbeat (op de tweede en vierde tel in een 4/4-maat). Gecombineerde invloeden van boogiewoogie, jazz, r&b, folk, gospel, country en blues. Gebruik wordt gemaakt van zang (vaak meerstemmig), elektrische gitaren, saxofoon (in de beginjaren) en drumstel.

De eerste rock-'n-rollnummers werden opgenomen door afro-amerikaanse artiesten zoals Chuck Berry (St. Louis 1926 - Wentzville, Missouri, 2017), "uitvinder van de rock-'n-roll'. Hij was kapper en speelde daarnaast in bluesbandjes. In 1955 ontmoette hij blueslegende Muddy Waters. De opkomst van de  rock-'n-roll viel samen met de opkomst van de televisie.

De bekendste artiest uit de beginjaren was de blanke Bill Haley, die western swing met countrymuziek probeerde te verbinden en zo bij een Rock-'n-roll muzieksoort uitkwam Zijn nummer “Rock Around the Clock”uit 1956 maakte de Rock-'n-roll wereldberoemd. In 1960 was de rage afgelopen om plaats te maken voor nieuwe rages.

 

Ska

muziekstijl die aan het einde van de jaren vijftig op Jamaica opkwam als variant op de rhythm-and-blues zoals die destijds in New Orleans werd gespeeld. Ska wordt gekenmerkt door nadrukkelijke accenten op onbenadrukte delen van een vierkwartsmaat. Ska is opgewekte dansmuziek met een hoofdrol voor koperblazers, wordt ook wel de jazz van Jamaica genoemd.

Een iets langzamere afgeleide van ska heet rocksteady. De nog lomere variant is:

 

Reggae.

kwam voort uit de springerige ska en de heupwiegende rocksteady. De ambassadeur van de raggae, de reggaekoning was Bob Marley (1945 - 1981) met zijn band de Wailers. Klassiek album: Catch a Fire, 1973. Legend, een compilatie van Bob Marley nummers, in 1984 uitgebracht, is het best verkochte reggaealbum ooit.

Soul

muziekstijl die in 1961 ontstond uit rhythm-and-blues en gospelmuziek bij de Afro-Amerikaanse bevolking in het zuiden van de Verenigde Staten. Bij soul figureert een zanger(es) met ondersteuning van achtergrondzang en een band met ritmesectie en koperblazers

Bekende soulzangers: Ray Charles, Sam Cooke, James Brown, Aretha Franklin, Stevie Wonder, Dionne Warwick .

Bekende Platenmaatschappij:Motown Records, Berry Gordy in Detroit.

Britse zangeressen uit het begin van de 21e eeuw waren nog steeds beÔnvloed door de soultraditie, zoals Amy Winehouse, Duffy, Adele en Paloma Faith.

Nederlandse soulartiesten zijn Edsilia Rombley Sabrina Starke Giovanca en Alain Clark.

 

Garagerock (garage),

ongepolijste vorm van rockmuziek, tegenhanger van de elektronisch housemuziek; garage wordt met de "klassieke" gitaar, drum en bas neergezet.

Garagerock ontstond in de jaren zestig met jonge Amerikaanse rock-'n-rollbands die The Beatles en The Kinks probeerden te imiteren. Dit kon doordat muziekinstrumenten steeds goedkoper werden in de Verenigde Staten. Door gebrek aan instrumentenbeheersing en muzikale kennis beperkten de muzikanten zich voornamelijk tot drie-akkoordenschema's om een zo rauw mogelijke vorm van rock-'n-roll te creŽren, die als maximaal puur (van emotie) werd ervaren.

De muziekstroming heeft zich wel ontwikkeld. De garagerock van nu wordt in een veel hoger tempo gespeeld door punkinvloeden. Garagerock moet klinken alsof het in een garage gespeeld is: rammelend, rauw, ranzig en emotioneel. Garagerock werd ondermeer gespeeld door band Oblivians (1995 – 2004).

Een radiostation dat veel garagerock draait is WOXY uit Cincinnati, Ohio.(2014)

 

Americana, 'alternatieve country' of countryrock.

Popmuziek in de jaren 1960 en 1970, beÔnvloed door de traditionele countrymuziek. De vaak conservatieve teksten van de originele country werden vervangen door teksten die beter pasten bij de idealen van de nieuwe generatie singer-songwriters. Sinds de jaren negentig van de 20e eeuw zijn er veel nieuwe artiesten bijgekomen die (alternatieve) rock combineren met authentieke country elementen: onder andere The Jayhawks Will Oldham en Lucinda Williams.

 

Salsa

muziekstijl die opkwam in Cuba in de 60-er jaren van de 20ste eeuw. Salsa komt voort uit de Cubaanse son en Amerikaanse jazz. Salsa wordt over de hele wereld gespeeld maar is vooral in Latijns-Amerikaanse landen populair. Op de salsamuziek wordt de salsadans gedanst. Salsa heeft een specifieke clave, een ritmisch motief waarnaar zowel musici als dansers zich kunnen oriŽnteren. Een set danspassen in een salsadans is onderverdeeld in 8 tellen verdeeld over twee maten van 4 tellen. de 4e en de 8ste tel zijn vaak een rust.

Na de Cubaanse Revolutie raakte Cuba geÔsoleerd en viel weg als grote drijvende kracht achter de diverse Latin-muziekstromingen. Hierop ontstond midden jaren zestig in New York muziek die vanaf dat moment internationaal salsa genoemd zou worden. Salsa werd vooral gestimuleerd door het platenlabel Fania, dat fluitist Johnny Pacheco in 1964 oprichtte met manager Jerry Masucci. Fania werd voor de salsa wat Motown was voor R&B.

Begin jaren 80 ontstond de salsa romantica, melodieuze salsa met romantische teksten; meestal ging het hier om bewerkte r&b-ballads zoals Just The Two Of Us dat in de uitvoering van Louie Ramirez en Ray de la Paz werd omgedoopt tot Solos Tu Y Yo.

Als reactie op de salsa romantica ontstond salsa dura, hardcore salsa.

 

Funk.

muziekgenre, ontwikkeld in de jaren zestig door James Brown en de groep muzikanten rondom hem en later ook door de The Meters. Funk was een sterk ritmische muziekstijl die leunde op het ritmisch staccato samenspel tussen percussie, baslijnen, slaggitaren en blaasinstrumenten. In funk benadrukt de ritmesectie de eerste noot van de maat. Verder zijn syncopen zeer prominent. Het "begrip" funk was al ouder. Het woord "funk" betekent van origine lichaamsgeur of de geur van geslachtsgemeenschap en werd in het algemeen als een onfatsoenlijk woord ervaren.

In de Afro-Amerikaanse muziek gebruikte men de aanduiding "funky" om dat deel van de muziek aan te geven dat los, sexy, langzaam, riff-georiŽnteerd en/of dansbaar was. Funk was een subgenre binnen Rhythm and Blues.

In de jaren zeventig ontstond een nieuwe stroming binnen de funk die George Clinton en zijn Parliament/Funkadelic-collectief p-funk noemde. Funk ligt aan de basis van de disco, dat opkwam aan het eind van de jaren zeventig. Bekende artiesten uit deze tijd waren Earth, Wind and Fire en Rick James. In de jaren zeventig ontstond de jazzfunk met Herbie Hancock met het album Headhunters uit 1973. In de muziek van Mother's Finest, een groep met zwarte en blanke bandleden, smolt de funk met rockmuziek samen.

In de jaren tachtig vermengde de funk zich steeds meer met andere muziekstijlen.

 

Drone music

een minimaliste muziekstijl, die het gebruik van ondersteunende en herhaalde geluiden, tonen. toonclusters, die dan "drones" genoemd worden veelvuldig toepast. In 1960 zijn muzikanten zoals La Monte Young daarmee begonnen en sindsdien wordt Drone music of gewoon "drone" in allerlei rockstijlen toegepast.

 

Bluesrock 

bluesmuziek vanaf het midden van de 1960 jaren, waaraan rockelementen werden toegevoegd.

Artiesten: Led Zeppelin, Aerosmith, Stevie Ray Vaughan, Joe Bonamassa, Tony Joe White.

Een van de bekendste bluesrocknummers: Come Together van The Beatles.

Nederlandse bluesrockbands: Brainbox Focus Cuby & the Blizzards.

 

Spacerock

ontstond eind jaren 60 - begin jaren 70 uit de progressieve rock en de psychedelische rock, zoals bij bands als Hawkwind en het vroege Pink Floyd

De songteksten laten de doorsnee structuur (van couplet – refrein – couplet) los en hebben vaker een vrije versvorm. De muziek is vaak gebaseerd op jamsessies en ontwikkelt zich dan ter plekke vanuit een basisidee van de muzikanten.

 

Hardrock

muziekstroming voortgevloeid uit de rock, kenmerken: een hard klinkende elektrische gitaar, hoog tempo, de zang-, gitaar-, en orgelpartijen wisselen elkaar af en vullen elkaar aan. Net als in de jazz is een pakkende riff belangrijk om als kapstok voor de song te fungeren. Het fundament in hardrocksongs wordt door de gitaar gelegd met zogenaamde powerakkoo rden; stevige zangwerk, waarin forse uithalen niet spaarzaam zijn. Bekende bands: Aerosmith, Deep Purple (vanaf 1968, 8 albums), Guns N' Roses, Kiss, Led Zeppelin, Uriah Heep, Van Halen, The Golden Earring.

De term Hard Rock komt uit de wereld van de mijnindustrie en mijnbouw: zware arbeid die met geweld gepaard gaat; de hulpmiddelen om dit werk te verrichten moeten degelijk zijn. De brug naar de stevige ritmes en harde klanken uit de rockmuziek is hiermee snel gelegd.

De kledingstijl is vanaf de jaren 80 niet veranderd: een (te vaak gewassen) zwart T-shirt met een spijkerbroek of een legerbroek. Daaronder worden door de zangers meestal nog legerkisten gedragen, hoewel dit stereotype allang niet meer geldt. Veel hardrockbands zijn al meermalen van kledingstijl gewisseld.

 

Krautrock,

experimentele muziekgroepen die in Duitsland op de voorgrond traden aan het eind van de jaren zestig en aan het begin van de jaren zeventig.

De naam werd bedacht door de Britse muziekpers en was aanvankelijk ironisch bedoeld. Het woord "Kraut", komt van Sauerkraut, dat in de Tweede Wereldoorlog een scheldwoord was voor Duitse soldaten. De Hamburgse groep Faust reageerde door in 1973 de openingstrack van hun vierde elpee Krautrock te noemen.

Bands waren daarnaast bijvoorbeeld Neu!, Kraftwerk en Cluster.

Veel van de muziek was instrumentaal, en in de meeste krautrock werd rock-muziek en de typische rock-instrumenten (gitaar basgitaar en drums) gemengd met elektronische instrumenten en patronen

Tegen het eind van de jaren 90 en bij het begin van de 21ste eeuw, kwam de elektronische muziek weer op en een nieuwe generatie herontdekte veel van het vroegere werk van de Duitse groepen, Krautrock wordt momenteel meer als een opzichzelfstaande muziekstijl beschouwd.

 

In de eerste helft van de jaren zeventig werden ook singer-songwriters (=zanger-liedschrijver) populair. Een singer-songwriter schrijft en zingt zijn of haar eigen liedjes, en begeleidt zichzelf daarbij vaak op een akoestische gitaar of piano.

Voorbeelden: Buddy Holly, Chuck Berry, Bobby Darin, Bob Dylan, Paul Simon, Neil Diamond, Suzanne Vega, Tracy Chapman, Janis Ian, Bill Morrissey, James Taylor, Joni Mitchell , Carole King en Carly Simon.

 

Heavy metal (metal)

muziekstroming die begin jaren zeventig van de 20e eeuw is ontstaan en voortkwam uit de hardrockmuziek. Kenmerken: agressieve ritmes, zwaar versterkte elektrische gitaren. Bekende bands: Black Sabbath, Iron Maiden,MotŲrhead; Metallica

In metal wordt soms gezongen over eigen of maatschappelijke problemen, soms over religie, en soms over fictionele of macabere onderwerpen.

De oorsprong van de term heavy metal ligt in de Engelse staalindustrie

In de metal-scene maakt het niet uit hoe je gekleed gaat. Begin jaren tachtig droeg men veel strakke spijkerbroeken, sportschoenen en bandshirts. Tegenwoordig wordt dit ook nog gedragen, maar ook leer, en gewoon casual. Zwarte bandshirts met het logo van de favoriete bands komen vaak voor, als ook leren jassen, (mouwloze) spijkerjacks met patches en buttons, spikes of studs die rond de armen, benen of nek worden gedragen. Het dragen van leger-kisten komt ook veel voor. Metalheads hebben doorgaans lang, loshangend haar;

Hiphop

culturele beweging,ontstaan in de jaren zeventig in New York, in de arme wijk The Bronx, die bewoond werd door Afro-Amerikanen en Latino's.

Teksten van hiphopnummers zijn een aanklacht tegen de samenleving in het algemeen, of de levenssituatie van de rapper in het bijzonder. Rap ("=snel gelezen" / "snel gesproken") is praatgezongen zangstijl die vooral in de hiphop wordt toegepast.

Hiphop kon daardoor een stem kon geven aan een gedeelte van de Amerikaanse onderklasse. Hiphop werd zo onderdeel van een emancipatiebeweging van de bewoners van de getto's, en deze oorsprong heeft een stempel gedrukt op hiphopcultuur in brede zin.

De MC (Master of Ceremonies) of rapper is de uitvoerende artiest.

Breakdance en graffiti zijn ondersteunende kunstvormen.

Nederlandse hiphop: Spookrijders, Brainpower, Opgezwolle, DAC, 0118-Vier, Ali-B, Lange Frans.

 

Disco

dansmuziekgenre dat zijn oorsprong vond in de discotheken met invloeden uit de funk-, soul- en salsamuziek.De term "disco" werd op 13 september 1973 voor het eerst gebruikt in het artikel "Discotheque Rock '72: Paaaaarty!", geschreven door Vince Aletti van het magazine Rolling Stone. In oorsprong waren de meeste disconummers enkel bedoeld voor het discotheek-/danspubliek, in plaats van radioluisteraars, maar in de praktijk werden populaire radiohits ook in discotheken gedraaid, zolang ze een makkelijk te volgen patroon hadden, dichtbij 120 beats per minuut. De meeste jaren zeventig-liedjes in het discogenre hebben een makkelijk te herkennen vierkwartsmaat.

De commerciŽle hoogtijdagen van de disco begonnen in de jaren 1973-'74 met de hits 'Never Can Say Goodbye' van Gloria Gaynor (1973) en 'Rock your baby' van George McCrae (1974). Met het uitkomen van de discofilm Saturday Night Fever in 1977 was de rage op zijn hoogtepunt. Artiesten als de Bee Gees, Rod Stewart, Kiss en de Rolling Stones bekeerden zich korte of langere tijd tot het genre.

Tegelijkertijd keerde een groep muziekliefhebbers zich nadrukkelijk 'tegen' de discorage, die door hen als een leeghoofdig massaverschijnsel werd gezien. Deze aversie vond zijn weerslag in nummers als 'Dancin' Fool' van Frank Zappa (1979), Gruppo Sportivo's 'Disco Really Made It (It's empty and I hate it)' (1979) en 'In De Disco' van Noodweer (1983).

Met de intreden van elektronische instrumenten in het discogenre zoals synthesizers, drumcomputers en vocoders ontstond er vanaf begin jaren 80 een compleet nieuwe muziektechnologie. Een van 's werelds eerste volledige vormen van elektronische dansmuziek is de italodisco. Met de intrede van italodisco verdween de discomuziek volledig uit de schijnwerpers. Italodisco bleef tot eind jaren tachtig de populaire dansmuziek voor jongeren.

 

Arenarock

hitparadevriendelijke variant van hardrock. Omstreeks 1975 populair geworden muziekstroming waarbij radiostations zich richtten op commercieel geproduceerde rockmuziek. Relatief korte, goed in het gehoor liggende nummers die getekend worden door harmonische zang en een bombastische productie. Voorbeelden Ozzy Osborne (vanaf 1980), Bon Jovi (vanaf 1983), Van Halen (vanaf 1978)

 

Punk of punkrock

ruwe vorm van rockmuziek, een muzikaal ens sociaal verschijnsel dat zich in 1976/1977 manifesteert als een reactie op de uit-ontwikkelde, breed geaccepteerde popmuziek De punk gaat terug naar de meest simpele vorm van popmuziek: rock-'n-roll. Maar dan behoorlijk luidruchtiger en met provocerende teksten. Bekende punkgroep: de Sex Pistols

Punkliedjes bestaan zelden uit meer dan drie akkoorden. De zang is hard. De punks kleden zich in gescheurde kleding en een tightpants (strakke broek) en gebruiken scheermesjes en veiligheidsspelden als sieraden.

 

Ambient 

komt van het Latijnse werkwoord 'ambire', = 'rondgaan' of 'omringen'

De term 'Ambient' werd midden jaren zeventig ontwikkeld en gepopulariseerd door experimenten van Brian Eno en Robert Fripp.

Ambient is een rustige, lang uitgesponnen muziekstijl met elektronische instrumenten, waarbij men meer bezig is met het creŽren van soundscapes dan met liedjes en composities, een soort omgevingsmuziek.

In de Duitse plaats Wuppertal is er in oktober jaarlijks een festival met ambient muziek onder de naam Phobos (2014).

 

Electropop (technopop)

vorm van elektronische muziek waarbij veel gebruikgemaakt wordt van de synthesizer. Het genre speelde een rol van 1978 tot 1981. Electropop legde de fundamenten voor de commerciŽle markt van de synthpop. In de jaren 1990 en 2000 hebben tal van bands de electropoptraditie voortgezet.

De meeste electropopnummers zijn standaard popnummers, vaak met eenvoudige, catchy hooks en dancebeats.

Electropop herleefde in de jaren '00 door de electroclashbeweging. Artiesten: Fischerspooner, Peaches, The Whip, Miss Kittin en The Knife.

In 2009 begonnen vrouwelijke electropopartiesten aan populariteit te winnen: Electrovamp Lady Gaga, Ladyhawke, Ke$ha en The Veronicas.

 

Electropunk 

muziek waarbij met gebruik van synthesizers en sequencers, een chaotische, ongepolijste sound wordt nagestreefd, gecombineerd met minimalisme uit de punk.

Electropunk begon in New York, waar muziekproject Suicide in het midden van de jaren zeventig experimenteerde met de combinatie van punk en elektronica.

Electrobands: Wire, Die Krupps, DAF, Alien Sex Fiend, Sigue Sigue Sputnik.

Hardcore punk (hardcore),

een bijzonder harde vorm van gitaarmuziek, met raakvlakken met punk en heavy metal eind jaren zeventig ontstaan in de Verenigde Staten. Kenmerk: korte, luide en vaak boze nummers met een snel tempo en snelle akkoordwisselingen.

 

New wave

elke vorm van moeilijk te classificeren popmuziek uit de periode 1977-1988 en muziek nŠ die periode die er op lijkt. In het algemeen is de de muziek donker, meeslepend en "zweverig".

Voorbeelden van bands en artiesten: Talking Heads, Duran Duran, Elvis Costello, Bauhaus,

Ook de band Krezip past elementen uit de new wave toe.

 

Synthpop (synthipop),

muziekstijl waarbij synthesizers en elektronische drums domineren, ontstond eind jaren zeventig, tijdens de new wave in Groot-BrittanniŽ, waar de stroming door het leven ging als 'New Romantic'. De meeste bands zijn beÔnvloed door artiesten als Kraftwerk, David Bowie en Roxy Music. Goede melodieuze en luchtige liedjes met goede zanglijnen, waarbij het elektronisch en synthesizer-gedomineerd moet zijn.

Het genre is op het moment (2014) alleen nog populair binnen de gothic-subcultuur.

 

alternatieve rock, (alt-rock, alternative, indie)

op kunstmuziek georiŽnteerde popmuziekstroming, die opkwam in de jaren 80.

De alternatieve rock was een vervolg op de punkrock, soms gecombineerd met folk, reggae en elektronische muziek.

Voorbeelde van alternatieve rock in de loop der jaren Red Hot Chili Peppers, REM, Nirvana Smashing Pumpkins Radiohead Coldplay,

Tegenwoordig wordt de term alternative ook gebruikt als een genre binnen rock en metal, waarbij het refrein meestal harder is dan de strofes.

 

Indie 

op rock georiŽnteerde kunstmuziek. De naam is afgeleid van het Engelse woord independent: onafhankelijk

De samenstellingen indierock,  indiepop, indietronica en indiefolk komen voor.

Bekende bands Pavement en Sonic Youth, R.E.M. en Nirvana; Indierockband Arcade Fire (2013); duo Over The Rhine (2014) 

House

muziekstroming, ontstaan in het begin van de jaren 80 vanuit de disco in vooral homodiscotheek The Warehouse in Chicago (vandaar de naam housemuziek). Disco, funk, synthesizers en sanelle, zware beats uit drummachines versmelten tot house. Vanaf het einde van de jaren tachtig werd house het dominante genre in de elektronische dansmuziek.

In Nederland deed de house pas midden 1988 zijn intrede . Hier stond de term house voor alle stijlen elektronische dansmuziek, maar op den duur maakte men onderscheid tussen diverse sub-stijlen.

Op het moment (2013) is de gangbaarste parapluterm voor elektronische dansmuziek dance, terwijl house staat voor een specifieke stroming die het meeste lijkt op de originele Chicago-house..

Housemuziek wordt gemaakt op elektronische apparaten: een combinatie van: een synthesizer keyboard drumcomputer en/of een sampler. De maker van een housenummer heet de producer en de persoon die de song afspeelt de diskjockey. Op houseparty's worden urenlang houseplaten live achter elkaar gemixt. Bijkomend sociaal verschijnsel is het gebruik van "partydrugs": xtc en ghb. Housemuziek is de laatste echte omwenteling in de popmuziek

 

Deep house

een substroming uit de housemuziek, met een langzamer tempo (120-126 bpm) dan de meeste andere housemuziek en er zijn dan ook vele jazz- of soul-muzieksamples in terug te vinden. Ook worden veel gospelinvloeden gebruikt in de zangpartijen.

De structuur van deep house is minimalistischer dan die van andere soorten housemuziek, met een simpeler gebruik van de drummachine. Er wordt veel door de dj zelf bepaald, door het gebruik van filters om bijvoorbeeld de basdrum er voor een paar maten uit te halen.

 

Dance

verzamelnaam voor alle soorten elektronische dansmuziek, ontstaan begin jaren 80 in de Verenigde Staten, voortgevloeid uit de Italodisco, new age en synthesizermuziek.. Kenmerk van dance is dat de muziek gemaakt wordt is met elektronische muziekinstrumenten en niet live gespeeld kan worden. De melodie is eenvoudig is en wordt in een 4/4-maat gespeeld. De muziek heeft repeterende melodieŽn en de meeste danceplaten bevatten een bass drum. Soms worden oude nummers bewerkt en soms worden ook akoestische instrumenten toegevoegd aan de muziek.

De eerste dancestijlen zijn House en techno.

De vele verschillende stijlen, variŽrend van soft (ambient en chill out) tot keihard en snel (hardcore en schranz), van minimalistisch en monotoon (minimal en techno) tot melodieus (trance) en bombastisch (industrial), kunnen elkaar overlappen.

De feesten (houseparty's) waar dancemuziek hebben een hoog hedonistisch gehalte: veel bezoekers zijn schaars gekleed en sommige bezoekers gebruiken drugs, met name xtc.

In Nederland werd er tot aan omstreeks 1992 geen onderscheid gemaakt in de verschillende soorten dance en noemde men alles house.

Thrashmetal (trashmetal, thrash metal),

een combinatie is van heavy metal en punk, snelle en agressieve metalmuziek; strakke, op riffs gebaseerde muziek op hoog tempo

De stroming is begin jaren '80 ontstaan in de San Francisco Bay Area en in Duitsland.

De eerste thrashband met een album was Metallica: album Kill 'EmAll.

Trashmetal bands hebben doorgaans "prettige" namen zoals Sodom en Destruction. Vooral Duitse thrashmetalbands kozen horror, sadisme en satanisme. Bekende band is Slayer.

 

Deathmetal

in de jaren tachtig uit thrashmetal en hardcore punk ontstaan.

Deathmetal heeft een afwisselende, maar voornamelijk hoge snelheid, het geluid van de gitaren is "extreem nen de vocalen (grunts en screams) zijn diepe gegromd of geschreeuwd. Deathmetalbands vallen op door hun virtuositeit, wat zich soms uit in ingewikkelde ritmewisselingen; het drumstel heeft vaak een dubbele bastrom of dubbele baspedaal waarmee de drummer blastbeats en andere ritmes op hoog tempo speelt. Een deathmetalgitarist speelt snelle overstuurde riffs met veel tremolo picking. De teksten zijn in veel gevallen provocerend. Horror, dood, pijn, en satanisme zijn veelgebruikte onderwerpen.

 

Acid house

muziekstroming die in de jaren 80 in Chicago ontstond.

DJ Pierre van de groep Phuture in 1985 maakte de eerste acidhousetracks (of trax) met zijn Roland TB-303-synthesizer. Als snel maakte het genre de oversteek naar Groot-BrittanniŽ, waar in 1988 de tweede 'Summer of love' plaatsvond, met grootse openlucht 'raves'. De smiley werd het symbool voor de acidhousesubcultuur, en in die tijd kreeg het genre ook de vaste naam "acid house".

Bekende nummers: Bananarama, S'Express

Techno

elektronische muziekstijl die zich in de jaren 80 ontwikkelde in onder andere Detroit en Frankfurt.

Een bekende dj uit die tijd, Talla2XLC, richtte in 1983 de allereerste club op die techno (en Electronic Body Music) als uitgangspunt had. Later zou de Duitse techno door opkomst van house en New Wave meer melodie krijgen.

De naam techno is bedacht door technopioniers Juan Atkins Derrick May en Kevin Saunderson.

De Amerikaanse techno evolueerde via een iets melodischere versie van het genre, die meer uitnodigt tot dansen en waar men helemaal in kon opgaan, maar nog altijd een industrieel geluid had.

De elektronische muziek uit Detroit kent een aantal golven (of waves), die zich met toenemend succes over de rest van de wereld hebben verspreid: First Wave; Second Wave; Third Wave.

Techno is altijd underground-muziek geweest. Het minimalistische karakter en het meestal ontbreken van vocalen zijn daarvoor de belangrijkste oorzaken.

Rave

een combinatie van electrotechnoacid house en dance. De lyrics van het muziekgenre stralen een positief of happy karakter uit.

 

Emocore, emo of emorock,

afgeleid genre van de hardcore punk: emotional hardcore.

Emocore ontstond in de midden van de jaren 80. De in 1984 opgerichte band Rites Of Spring geldt als voorvader van de muziekstroming.

In het begin van de jaren 90 ontstaat een hardere vorm van emo in het San Diego en het New York/New Jersey-gebied, harder, sneller en chaotischer.

Bands die nog net even harder spelen en waarbij de zang uit (bijna) alleen maar schreeuwen bestaat vormen het genre 'screamo',

 

Lo-Fi ( LoFi, Low fidelity)

het opnemen of afspelen van muziek in een lagere kwaliteit dan technisch haalbaar is. Tegenhanger van high fidelity. Begin jaren negentig werd deze Do-It-Yourself-stroming populairder door de komst van de relatief goedkope Porta-4-sporencassetterecorders. Voor veel muzikanten werd het mogelijk om gewoon thuis in plaats van in een dure studio muziek vast te leggen.

 

Stonerrock (desertrock; stonermetal)

is ontstaan eind jaren 80, begin jaren 90. Een grof soort rock-/metalmuziek gebaseerd op hardrock uit de jaren 70 van bands als Black Sabbath. Kenmerk: gedowntunede gitaren (in C-stemming, D-stemming of D-drop) die een diepgewortelde trage groove spelen. Het is herkenbaar aan het trage, zware, meeslepende geluid, zware meeslepende gitaarriffs die een groot ritmisch karakter hebben. Er wordt veel gewisseld tussen hard en zacht.

Stonerrock kende in Nederland eind jaren 90 een actieve scene die zich voornamelijk concentreerde rond Eindhoven en Brabant. Roadburn is een webzine over alle stonerrock-gerelateerde muziek. Roadburn organiseert ook jaarlijks het Roadburn Festival (2014)

www.roadburn.com

 

Hardhouse

vanaf de jaren '90 een van de hardere stromingen binnen de house: een combinatie van snelle beat, afgewisseld met gevleugelde en spacey geluiden. Een typisch geluid dat regelmatig in hardhouse voorkomt is de 'Hooversound'. De Hooversound werd gemaakt door gebruik te maken van een Roland Alpha Juno 2 synthesizer.

 

Trance 

ondersoort van dance waarin de nadruk op de melodie en de euforische sfeer ligt. Een tranceplaat begint vaak met een eentonige beat, en na verloop van tijd komt er steeds meer percussie en melodie bij. Het aantal beats per minuut ligt vaak tussen de 125 en 150. De melodie wordt net als bij andere dancesoorten vaak herhaald, maar het stuk dat herhaald wordt is meestal langer (meestal 32 of 64 beats) dan bij andere dancesoorten. In een tranceplaat zou de luisteraar het gevoel krijgen alsof hij 'in trance' is, vandaar de naam.

Trance ontstond begin jaren 90. Eťn van de eerste tranceplaten die bij het grote publiek doorbrak, was Power of American Natives van Dance 2 Trance, die in 1993 op nummer 2 stond in de Nederlandse top 40.

In 1999 kreeg trance een gezicht door bekende dj's als TiŽsto Paul van Dyk, Armin van Buuren en Ferry Corsten. Er werden festivals met tienduizenden bezoekers georganiseerd die trance op het programma hadden staan. 1999 wordt door liefhebbers ook wel "the year of trance" genoemd.

 

UK garage 

is die zich in de jaren 1990 in Groot-BrittanniŽ ontwikkelde vanuit de garage-house,  met invloeden van drum and bass, hiphop en r&b. Het genre evolueerde nogal:

Speedgarage: 1996 door inbreng van de Amerikaanse dj Armand van Helden. Was in 1998 al weer verleen tijd.

Step van 1998 tot 2002

Grime,  vanaf 2001 met meer gangsta rap  erin.

dubstep, donkere variant van UK garage, die bij een groter publiek in 2010 doorbrak.

 

Neo-soul (nu soul)

vanaf 1996, waarbij elementen van de soul uit de jaren zeventig (Stevie Wonder etc.) gebruikt worden in combinatie met de moderne 'zwarte' Amerikaanse muziek. De muziek werd hierdoor bekend bij het grote publiek, en andere artiesten zouden spoedig Namen: Erykah Badu, Lauryn Hill, Alicia Keys. Ook de term hiphop-soul komt voor.

 

Hardstyle

rond 2000 ontstaan uit Nederlandse hardhouse en Rave. Het gemiddelde tempo ligt rond de 150 bpm. De stijl kenmerkt zich door harde beats gecombineerd met erg aanwezige melodielijnen

…ťn van de sleutelfiguren in de ontwikkeling van de stijl is Dana van Dreven, bekend onder haar hardstyle dj-alias Dana (Lady Dana voor hardcore).

Vanaf 2005 groeide de stijl behalve in Nederland ook in de rest van de wereld

Omstreeks 2011 is hardstyle een volwassen stroming binnen het dancegenre met aparte evenementen, artiesten en labels.

Op hardstyle wordt 'gestampt'. Het zogenaamde stampen is hakken (wat je op hardcoremuziek doet) op een lopende manier, zonder daadwerkelijk vooruit te bewegen. Woorden als 'raggen', 'zagen' en 'beuken' zijn ook veelgebruikte aanduidingen voor bewegen op hardstylemuziek, waarmee voornamelijk gedoeld wordt op het stampen.

In AustraliŽ is het gebruikelijk dat men de Melbourne Shuffle danst op hardstyle.

 

Allerlei bovengenoemde muziekstijlen kunnen uiteraard op de een of andere manier vermengd worden, en dan spreken muziekliefhebber over fusion. Jazzrock, een samengaan van jazz en rockstijlen vanaf eind jaren zestig (Miles Davis) is ook een vorm van fusion

 .